Listopad 1918 w Bielsku i Białej

Na wieść o utworzeniu w Krakowie Polskiej Komisji Likwidacyjnej dla Galicji i uwolnieniu się 31 października 1918 roku spod władzy zaborcy austriackiego okolicznych miast: Krakowa, Oświęcimia, Kęt i Żywca, skupiający patriotów w Białej Komitet Zjednoczonych Stowarzyszeń Polskich na czele z dr. Antonim Mikulskim, dyrektorem Seminarium Nauczycielskiego TSL, zawiązał w porozumieniu z oficerami polskimi z garnizonu bielskiego spisek zmierzający do opanowania miasta. Dokonano tego z zaskoczenia w nocy na 1 listopada przy pomocy polskich żołnierzy i oficerów oraz milicji złożonej głównie z uczniów polskich szkół średnich i skautów, zaciągając warty przed siedzibami urzędów, zrzucając godła austriackie i zawieszając flagi polskie oraz opanowując strategiczne punkty Białej. 1 listopada 1918 roku władzę nad nią przejął utworzony Bialski Komitet Narodowy na czele z dr. A. Mikulskim, którego siedzibą był gmach jego szkoły przy ul. Komorowickiej 27. Miejscowi Niemcy nie przeciwdziałali.

2 listopada BKN przeobraził się w Powiatowy Komitet Wykonawczy Polskiej Komisji Likwidacyjnej, reprezentujący całą ludność polską miasta i jego okolic. Pertraktował on z niemieckimi władzami miasta, zmuszając je do uległości. 3 listopada uznały one państwo polskie, a 12 listopada przyjęły wszystkie warunki PKW, wywieszając polską flagę na wieży ratuszowej. 14 listopada niemiecki burmistrz Maksymilian Schmeja ślubował na wierność odradzającego się państwa polskiego.

W zdominowanym przez Niemców Bielsku nie było sił polskich zdolnych do opanowania miasta. Niemiecka ludność na wiecu 1 listopada oraz władze miejskie 7 listopada, opowiedziały się za przynależnością do tzw. Niemieckiej Austrii, organizując w tym celu własną siłę zbrojną, która stoczyła walkę z oddziałami polskimi z Białej o koszary kawalerii na Leszczynach.

W tej sytuacji Bielsko na polecenie Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego zostało zajęte 17 listopada przez oddziały Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Franciszka Aleksandrowicza. Zawieszono wówczas flagi polskie na dworcu kolejowym i budynkach rządowych. Niemcy próbowali kontrować, m.in. zrzucając godło polskie z gmachu poczty. Pod groźbą dalszej interwencji wojskowej władze miejskie zdecydowały się na pertraktacje i uznanie 28 listopada Rady Narodowej w Cieszynie jako reprezentantki władzy polskiej. 7 grudnia 1918 roku niemiecki burmistrz Edmund Eichler złożył ślubowanie na wierność rządowi polskiemu w Warszawie.

(Tekst opracowany przez Jerzego Polaka dla jednodniówki BBTH wydanej z okazji gry miejskiej przeprowadzonej w Święto Niepodległości 11.11.2011 r.)

Jerzy Polak                                                                                                                                                                                                        


Dodaj komentarz

Protected by WP Anti Spam